Dit artikel werd reeds geplaatst op Konfrontie
Op zaterdag 21 februari vindt er in Den Haag voor de tweede keer een protest plaats tegen de ICE razzia’s in de VS. De organisatoren verbinden daar de Europese situatie aan, want ook hier zijn razzia’s en deportaties.
Het is een illusie te denken dat Fort Europa het zoveel beter doet dan de VS. Wat Fort Europa beter doet is vooral het verbergen van de terreur tegen vluchtelingen. Het is niet zo zichtbaar als de zwaar gewapende ICE agenten in de straten van Minneapolis, Minnisota. Toch vallen ook hier, en misschien nog wel meer, doden. Fort Europa kent vele mensonterende detentiecentra en kampen en gewelddadige deportaties. Het is goed aan het oog onttrokken en weet zich dus te vrijwaren van hevige protesten, laat staan verzet. Laten we eens zien of we daar verandering in kunnen aanbrengen.
Aan de buitengrenzen van Fort Europa, maar ook daarbinnen en ver daarbuiten, opereert al sinds 2005, en sinds 2019 onder die naam, het ‘grensagentschap’ Frontex. Directeur van Frontex is de Nederlander luitenant-generaal Hans Leijtens. In Nederland bevindt zich, niet geheel toevallig vlakbij vliegveld en detentiecentrum Schiphol, het Border Security Training Centre in de marechausseekazerne in Badhoevendorp. Het werd al eens geblokkeerd met lock-ons aan de poorten.
Geld voor ontvoering en moord
Als het aan de Europese Commissie ligt gaat in de periode 2028 – 2034 in totaal 81 miljard naar de uitvoering van het nieuwe pact voor migratie en asiel. Dat pact belooft weinig goeds. Zo waarschuwt Save The Children al voor de gevolgen voor kinderen. Zorgelijk is ook de wijziging van de definitie van een ‘veilig land’ waardoor onveilige landen waar de EU een deal mee heeft gesloten als veilig kunnen worden aangemerkt. Daardoor wordt het een stuk makkelijker om mensen te deporteren, ook naar landen waar mensen geen band mee hebben. Veiligheid is geen vereiste meer. Verder dreigt het nieuwe pact te leiden tot meer en langere detentie, (meer) kampen buiten de EU en tot ICE-achtige toestanden binnen de EU.
Van die 81 miljard gaat een deel naar Frontex. Frontex begon in 2005 met een budget van 6,2 miljoen. In 2019 meldde Stop Wapenhandel dat het budget van Frontex intussen opliep tot 288 miljoen in 2018 en dat het budget voor de periode 2005-2018 ruim 1,6 miljard bedroeg. In 2019, aldus Stop Wapenhandel, zette deze stijging door met een jaarbegroting van 333 miljoen. Op dit moment dreigt het tot grensleger verworden ‘agentschap’ in de periode 2028 – 2034 gefinancierd te worden met maar liefst 11,9 miljard.
Een ander deel van die 81 miljard die de EU aan het verjagen en opjagen van vluchtelingen en migranten wil besteden, namelijk 12 miljard, moet gaan naar het Fonds voor asiel, migratie en integratie (AMIF), dat “tot taak heeft asielstelsels te ondersteunen en de “effectieve, veilige en waardige terugkeer” van onderdanen van derde landen te financieren”. Al met al gaat er een schrikbarende hoop geld naar het tegenhouden, opsluiten en deporteren van vluchtelingen en migranten. Ter vergelijking: ICE krijgt nu 85 miljard van Trump, tegen 10 miljard de laatste jaren. Daarvan worden digitale surveillance, razzia’s, kampen en deportaties betaald.
Hoewel zo op het eerste gezicht de financiering van ICE een stuk hoger ligt dan van Frontex, moeten we niet vergeten dat, zoals je ziet, er behalve aan Frontex wel meer wordt uitgegeven door de EU aan het buitenhouden en buitenzetten van vluchtelingen en migranten in Fort Europa. Bovendien zijn er, laat ik het Nederlands voorbeeld nemen, wel meer organisaties betrokken dan Frontex alleen, waar nationaal ook nog geld naar toe gaat: de IND (negatieve beslissingen over asielaanvragen), de Dienst Terugkeer en Vertrek (organiseert deportaties), het COA (voor gezins- en vertreklocaties, met het oog op voorbereiden op zogenaamd vrijwillige terugkeer en desnoods deportatie, waar dan weer razzia’s plaatsvinden waar je nooit wat van hoort), DJI (grensgevangenissen), DV&O (vervoer gevangenen), politie (vreemdelingendienst) en marechaussee (deportaties). Wat hierbij opvalt is de verdeling van de verschillende taken in wat de overheid noemt ‘de asielketen’. Dat maakt het moeilijker om je protest en verzet ergens op te richten, als je al weet wat ze precies doen en waar en wanneer. Wat dat betreft is het zichtbare ICE met hun militaire machtsvertoon wel zo duidelijk.
Maar, hoe schokkend ook de beelden uit de VS nu zijn: laten we niet vergeten dat het ontvoeren en gijzelen van mensen voor Trump ook al gebeurde. Alleen wisten Biden en al zijn voorgangers het beter uit het zicht te houden. Wat Trump doet is pure terreur met het doel angst en haat te zaaien. Fascisme van de bovenste plank. Hij vergist zich echter in de grenzeloze solidariteit die ICE nu uit Minneapolis heeft verjaagd. Maar ook voorheen waren er al veel protesten en was er verzet. Zo stak op 13 juli 2019 Will van Spronsen bussen van ICE bij een detentiecentrum in brand. Het werd bij deze daad doodgeschoten.
Wat doet Frontex precies?
In de loop van het bestaan van Frontex zijn de bevoegdheden uitgebreid. Ze hebben tegenwoordig hun eigen ‘Standing Border Guard Corps’ en trainen niet alleen grenswachten, maar helpen ook zelf, desnoods onder EU dwang wanneer Frontex vind dat ze niet genoeg zelf doen, andere landen hun grenzen te bewaken en militariseren. Van dat militariseren profiteren weer wapenfabrikanten zoals Thales, Airbus, Damen en Leonardo.
Ook buiten de EU is Frontex actief. De Europese grens ligt feitelijk al onder de Sahara in Afrika door alle EU deals met schurkenstaten en milities. Daarmee is Fort Europa en zijn al diens leiders dus medeverantwoordelijk voor mensen in martelkampen in Libië, doden in de woestijn doordat mensen daar zonder water of beschutting gedropt zijn en de vele doden in het massagraf dat Middellandse Zee heet. De zee vormt de meest dodelijke grens, mede door Frontex’ eigen pushbacks en het weigeren, hinderen en zelfs verbieden van reddingsmissies en het aan de ketting leggen van schepen van bijvoorbeeld Sea Watch. Deportaties organiseert Frontex ook. Het gaat dan om chartervluchten die hetzij meerdere Europese luchthavens aandoen om mensen op te pikken, hetzij om chartervluchten vanaf een luchthaven waar mensen worden verzameld om gezamenlijk te worden gedeporteerd. Geweld bij deze en andere deportaties per lijnvlucht, uitgevoerd door de marechaussee, is niet uitzonderlijk.
Zoals gezegd: er zijn meer diensten betrokken bij iets dat nog steeds ‘asielbeleid’ heet. Het is niet Frontex die binnenvalt op werkplekken waar ongedocumenteerden werken. Daar maakt de arbeidsinspectie de handen vuil aan het aan de vreemdelingenpolitie uitleveren van uitgebuite mensen zonder papieren. Dat is precies wat het uitbuiten zo makkelijk maakt: de rechteloosheid en de angst te worden aangetroffen tijdens het werk. Kijken we wat verder terug dan weten we dat de invoering van de koppelingswet in 1998 de deuren opende voor razzia’s op werkplekken, want dat is in feite wat er gebeurt. De vraag is dan: waar blijft het verzet? Waarom lukt het hier niet om mensen op de been te krijgen, alarm te slaan, en ervoor te gaan liggen, zitten, staan, blokkeren? Is het de onzichtbaarheid?
Het is juist de onzichtbaarheid van het Europese racistische geweld tegen vluchtelingen en migranten die het nodig maakt ons hier vooral (ook) te richten op de strijd tegen Fort Europa, Frontex, en al wie er verder aan meewerken en van profiteren. Dus laten we het zichtbaar maken, en er dan wat aan doen.
Natuurlijk steunen we van hieruit de strijd tegen ICE in de VS. Maar de toename van het fascisme en alle plannen van de extreem rechtse regeringen van afzonderlijke lidstaten en van de EU zelf zal onverminderd doorgaan en in een stroomversnelling raken als we daar geen aandacht aan gaan besteden. Sluit je dus om te beginnen aan bij de demonstratie van 21 februari en zoek No Border groepen op in Nederland, in je woonplaats of regio of elders waar het Fort Europa zich manifesteert (overal). Handen ineen in solidariteit. Netwerken opbouwen. Organiseren. Breek het Europese IJS!
Joke Kaviaar, 14 februari 2026
